అంతరిక్షం నుంచి తిరిగిరావడం అంత ప్రమాదకరమా?

అంతరిక్షంలో సుదీర్ఘ కాలం గడిపిన వ్యోమగాములు భూమికి తిరిగి రావడం మనం టీవీల్లో చూస్తుంటాం. ఆ సమయంలో వారి క్యాప్సూల్ ఒక నిప్పు కణంలా, ఉల్కలా మండుతూ భూమి వైపు దూసుకురావడం కనిపిస్తుంది. ఇంతటి భయంకరమైన వేడిని తట్టుకుని వారు ఎలా సురక్షితంగా బయటపడతారనేది ఆశ్చర్యం కలిగిస్తుంది. అంతరిక్షం నుంచి తిరుగు ప్రయాణం ఎందుకంత ప్రమాదకరమో, ఆ సమయంలో అసలేం జరుగుతుందో తెలుసుకుందాం.

అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రం (ISS) గంటకు సుమారు 28,000 కిలోమీటర్ల వేగంతో భూమి చుట్టూ తిరుగుతుంది. అంతే వేగంతో ప్రయాణించే వ్యోమనౌక భూమిపైకి తిరిగి రావాలంటే వేగాన్ని పెంచుకోవడం కాదు, తగ్గించుకోవాలి. ఇందుకోసం క్యాప్సూల్ తన ప్రయాణ దిశకు వ్యతిరేకంగా ఇంజిన్లను మండించి, వేగాన్ని సెకనుకు 100 మీటర్ల చొప్పున తగ్గించుకుంటుంది. ఈ ప్రక్రియను "డీ-ఆర్బిట్ బర్న్" అంటారు. ఈ స్వల్ప వేగ నియంత్రణతో క్యాప్సూల్ నెమ్మదిగా భూమి గురుత్వాకర్షణ శక్తి పరిధిలోకి జారుకుంటుంది.

భూ వాతావరణంలోకి ప్రవేశించడానికి కొద్ది క్షణాల ముందు, మూడు భాగాలుగా ఉండే క్యాప్సూల్ నుంచి రెండు భాగాలు విడిపోతాయి. వ్యోమగాములు ప్రయాణించే గంట ఆకారంలో ఉండే "డిసెంట్ మాడ్యూల్" అనే భాగం మాత్రమే భూమిని చేరేలా ప్రత్యేకంగా నిర్మిస్తారు. మిగిలిన రెండు భాగాలు వాతావరణంలోకి ప్రవేశించగానే మండి బూడిదైపోతాయి.

మండుతున్నట్టు ఎందుకు కనిపిస్తుంది?
వాతావరణంలోకి ప్రవేశించేటప్పుడు ఏర్పడే మంటలకు రాపిడి (friction) కారణమని చాలామంది భావిస్తారు, కానీ అది నిజం కాదు. క్యాప్సూల్ అత్యంత వేగంగా కిందకి దూసుకువస్తున్నప్పుడు, దాని ముందున్న గాలి తీవ్రమైన ఒత్తిడికి గురై బలంగా కుదించుకుపోతుంది. ఏదైనా వాయువును వేగంగా కుదిస్తే అది విపరీతంగా వేడెక్కుతుంది. ఇదే సూత్రం ఇక్కడ పనిచేస్తుంది. ఇలా ఒత్తిడికి గురైన గాలి ఒక గోడలా ఏర్పడి 'ప్లాస్మా'గా మారుతుంది. 

ప్లాస్మా అంటే అణువులు సైతం విచ్ఛిన్నమయ్యేంత తీవ్రమైన వేడితో కూడిన వాయువు. ఈ ప్లాస్మా ఉష్ణోగ్రత దాదాపు 1,500 నుంచి 2,000 డిగ్రీల సెల్సియస్ వరకు ఉంటుంది. ఈ భరించలేని వేడి వల్లే క్యాప్సూల్ ఉల్కలా మండుతున్నట్టు కనిపిస్తుంది. ఈ అగ్నిపరీక్షను తట్టుకునేలా అత్యంత పటిష్ఠమైన ఉష్ణ కవచాలతో డిసెంట్ మాడ్యూల్‌ను తయారుచేస్తారు. అందుకే వ్యోమగాములు సురక్షితంగా భూమిని చేరగలుగుతారు.